Hoe boekhandelaars stenen kunnen verleggen in rivieren


interview door

Afgelopen augustus heb ik mij teneinde de wereld wat rust te gunnen een week teruggetrokken in Noord-Spanje. In een zomerhuis met zwembad herlas ik puur voor de meta ‘Zomerhuis met zwembad’ van Herman Koch. Meteen erna begon ik aan ‘Rivieren’ van Martin Michael Driessen. Zoals dan durft gebeuren begonnen beide boeken met elkaar te rijmen. De alcoholist-acteur uit Driessens openingsverhaal leek wel een tweelingbroer van Kochs Ralph Meier.

Maartje Swillen noemt dit de brugjeservaring: “Als je maar aandachtig genoeg leest, zul je altijd parallellen vinden tussen boeken die je na mekaar leest. Hoe divers ze verder ook zijn. Ooit had ik een trip van acht boeken na mekaar die via zo’n brugje aan elkaar gelinkt konden worden.”

Maartje Wie? Oh ja, dat moest ik nog uitleggen. Dit is een interview naar aanleiding van Rivieren van Martin Michael Driessen maar geen interview met Martin Michael Driessen. Maartje Swillen is slachtoffer van dienst, zij baat in Leuven de onafhankelijke boekhandel Boekarest uit. Zij promootte Rivieren al uitbundig online en offline lang voor het in de boekenbijlages van de kranten overladen werd met gespierde superlatieven en handenvol sterren.

Swillen: “Eind maart kregen we Rivieren binnen in de winkel. Mijn eerste reactie was: wat een onooglijk lelijke coverfoto is dit. Het boek leek dan ook nog eens te bestaan uit een kortverhaal en twee novelles, niet bepaald rock-’n’-roll. Die avond las ik het en vond het meteen supergoed. Ik was diep onder de indruk van de goed uitgewerkte verhalen, de mooie metaforen en de herkenbare thema’s. Heel precies in zijn schrijfstijl. Een boek met het potentieel om meer mensen te bereiken dan je op het eerste gezicht zou denken.”

Indruk: Maar geen voorbestemde bestseller?

Swillen: “Totaal niet. Zo’n boekje maakt op zich geen enkele kans in onze winkel. Leg acht van die dunne boekjes op elkaar – acht is zowat het maximum dat we van een nieuwe titel in huis halen – en het valt in het niet naast drie exemplaren van de nieuwe Laurent Binet. Bovendien is de uitgeverij, Van Oorschot, niet zo bezig met mediacampagnes. Zeker niet op de flitsende, hippe manier van Das Mag. Ik heb het zelf gelezen omdat het anders geen eerlijke kans ging krijgen. Omdat ik het goed vond, heb ik het aan klanten aangeraden. Veel van hen kwamen mij achteraf nadrukkelijk zeggen dat ze het ook goed gevonden hadden. Dat soort feedback is wel grappig. Ik heb het boek immers niet geschreven, ik heb het maar verkocht.”

Indruk: Een daad van barmhartigheid jegens Rivieren?

Swillen: “Deels. Het had ook een beetje te maken met een weddenschap. Een collega en ik wedden regelmatig over welke boeken zullen verkopen of niet. Zo heb ik eens een Murakami in het Japans besteld. De weddenschap was dat ik die binnen de maand zou verkopen. Dat is niet gelukt en ik moest mijn collega een fles wijn. Toen ik hem die gaf, heb ik meteen als volgende weddenschap voorgesteld dat ik tegen de zomer veertig exemplaren van Rivieren zou verkopen. Ik moet daar wel bij beklemtonen dat het ons absoluut niet puur om de verkoop gaat. Zo heeft die weddenschap het promoten van Rivieren in gang gezet.”

Dat promoten kwam online nog het meest tot zijn recht. Bijna dagelijks houdt Boekarest zijn klanten via de sociale media op de hoogte over het wel en wee in de winkel. Niet zelden werd Rivieren daarbij prominent of subtiel betrokken. Andere motieven: het koppel goudvissen Ted en Sylvia, Telenetklanten die zich van winkel vergissen en de haat-liefdeverhouding met de kermis en andere evenementen op het overliggende plein. Soms tongue in cheek maar steeds oprecht. De formule werkt wonderwel: het is geloofwaardige Spielerei, een gimmick die niet zo aanvoelt. Je begrijpt als lezer instinctief dat de berichten en foto’s afkomstig zijn van iemand met een passie voor boeken.

Swillen: “Via het internet proberen we onze winkel zeker een gezicht te geven, een persoonlijkheid. Daarnaast is het ook praktisch, om een onverwachte sluitingsdag aan te kondigen of zo. Tot slot is het soms gewoon een verkoopspraatje. We hoeven dat niet te verbloemen: als mensen geen boeken meer kopen dan houdt het op voor ons. Maar het werkt, zo helpen we mensen de boeken te vinden die bij hen passen. Onlangs kwam een klant binnen: “Ik heb op Facebook een stapel boeken gezien, ik wil al die boeken.” De stapel lag zelfs nog op de toog, dat was wel praktisch (lacht).”

Indruk: Het plezier spat vaak van jullie internetberichten af.

Swillen: “Ik amuseer mij oprecht met dat soort dingen. Als je bij Google werkt, mag je een werkdag per week helemaal zelf invullen – met eigen projecten of je kan gaan joggen of wandelen in de bergen. Zo voelt het voor mij ook aan. Ik moet nooit gaan werken, ik mag naar Boekarest. Droomjob is misschien een onnozel woord maar zo is het echt voor mij.”

U merkt het: een zeer enthousiaste boekhandelaar. Na het interview ben ik nog dagenlang vrolijk geweest. In mijn hoofd klopte de band tussen Boekarest en Rivieren ook perfect. Het zijn goed bewaarde geheimen voor insiders, je moet er een beetje moeite voor doen maar krijgt er veel voor terug. Boekarest en Rivieren lijken als twee druppels water op elkaar, het zijn communicerende vaten, ze rijmen.

PS: Nieuwsgierig naar Rivieren maar eerst meer weten? Geen nood: spoedig verschijnt op deze eigenste website een recensie door collega Sermeus.

PPS: Rivieren al gelezen en nu op zoek naar literatuur waarin rivieren als metafoor worden uitgewerkt? Geen nood: Maartje Swillen raadt u Last Night in Twisted River van John Irving en A Bend In The River van V.S. Naipaul aan. Zelf zou ik nog Waterland van Graham Swift en Siddharta van Herman Hesse aan dat lijstje willen toevoegen.