Stijlvolle zinnen, vrijblijvend verhaal

Yucca ()
recensie door in

Beste Peter Terrin,

Ik ben niet onder de indruk van Yucca. Het is me te vrijblijvend. Er zit materiaal voor twee boeken in uw laatste boek. Ondertussen ben ik halfweg in Wil, de nieuwste van Jeroen Olyslaegers. Daarin druipt de noodzaak van iedere zin.

Volgens een blurb op de achterpagina behoort u tot een handvol echt interessante schrijvers uit het Nederlandstalige taalgebied. Daar ben ik het gedeeltelijk mee eens. Hoe u in de novelle Monte Carlo in dertig bladzijden beschreef wat er in enkele seconden gebeurt wanneer een auto vlammen vat bij de start van de grand prix van Monaco in 1968, vond ik een grootse prestatie. Yucca is bovendien uw eerste grote roman sinds Post Mortem, het boek waarmee u in 2012 de AKO Literatuurprijs won. U begrijpt dat er ik met hoge verwachtingen aan begon.

Ook in Yucca toont u dat u kan schrijven, bijvoorbeeld in deze zinnen.

Dit huis was Ensor. Er viel geen rechte lijn in de woonkamer te ontwaren. Van stoelpoot tot plafonnière, alles krulde van levenslust.

Uw stijl doet me soms aan die van David Van Reybrouck denken, wanneer u de nevenschikking gebruikt in beschrijvingen zoals:

Het duizelde Viktor, zijn benen liepen leeg, verdwenen onder zijn lichaam.

Of:

 Viktor bekeek de situatie van een afstand. Hij was buitengewoon lucide, het effect van een glas alcohol op het juiste ogenblik.

En toch vond ik Yucca te vrijblijvend. Dat is harde taal – ik zal mijn leeservaring dan ook zo helder mogelijk proberen te verwoorden. Dat u met twee verhaallijnen werkt die elkaar nauwelijks kruisen, wil ik u graag vergeven. Het levert weleens mooie dingen op, denk maar de film Amores Perros of boeken met kortverhalen die een uitgesproken link met elkaar bevatten, zoals recent nog De Onderwaterzwemmer van PF Thomése. Maar als de twee verhaallijnen elkaar vijf keer afwisselen en de link tussen beide verhalen nog steeds vaag blijft, dan schort er wat. Niet dat je de lezer altijd moet pleasen, maar als je constant op zoek moet naar aanwijzingen waarin de twee verhalen elkaar zouden kunnen ontmoeten, dan blijft er niet veel leesplezier meer over.

Daarnaast behandelt u wel heel veel verschillende thema’s in Yucca. Dat is jammer, want er zitten enkele verdomd interessante vragen in het boek, die niet onbekend zijn voor lezers van uw vroegere werk. Ben je nog een vader als je kind is overleden? Hoe ga je met verdriet uit een ver verleden om? Op welke manier kan het op een onverwacht moment plots tot uiting komen? Dat zijn interessante vragen om een boek rond op te bouwen.

Die vragen zitten voornamelijk in het eerste verhaal, over Viktor, die de gevangenis verlaat en opnieuw een plek zoekt in de maatschappij, daarbij geholpen door de medebewoners van het appartement waarin hij terechtkomt en door Yucca, het bedrijf waarvoor hij maaltijden aan huis levert. Als een echt Hermansiaans personage stelt hij zich niet te veel vragen bij wat er hem overkomt, er zit geen groot denkkader achter zijn handelingen, hij doet maar wat in de hoop goed te doen. In het eerste deel van dat verhaal zit de nodige vaart en spanningsopbouw, het is niet vrijblijvend. Helaas lijkt u op het einde van het eerste verhaal te veel naar het tweede toe te schrijven en laat u enkele belangrijke vragen die de lezer zich stelt onbeantwoord. Voor alle duidelijkheid: ik ben niet van mening dat alle vragen die in een boek gesteld worden, moeten worden beantwoord, maar de lotsbestemming van het hoofdpersonage is wel iets wat me als lezer benieuwt.

Het tweede verhaal speelt zich in de toekomst af en gaat over een kunstenares die zelf een vorm van kunst is geworden – Renée doet denken aan Minnie Panis, het hoofdpersonage uit De Consequenties, het debuut van Niña Weijers. Misschien diende dit verhaal om te onderzoeken in welke mate u uw eigen leven gebruikt als inspiratie voor uw boeken. Ook die vraag had een prima (tweede) boek kunnen opleveren. Maar wanneer in een boek met twee verhaallijnen en een teveel aan verschillende elementen er op het einde ook nog eens de Bende van Nijvel wordt bijgesleurd, haak ik als lezer af. De apotheose had een ronduit vervreemdend effect. Daarmee bedoel ik niet dat ik perplex achterbleef, maar dat het me ook enkele dagen later nog helemaal niet duidelijk is wat u met Yucca wilde vertellen.

Dat was allicht de bedoeling, maar als lezer houd ik daar niet zo van.

Desalniettemin kijk ik uit naar volgend werk van uw hand.

Veel groeten,

Ken

Yucca
Jaar van uitgave: 2016 Categorie:
Uitgever: De Bezige Bij Bladzijden: 392 Yucca Peter Terrin